Nöbetçi Eczaneler
Araştırmacı Hakan Çağatay’ın hazırladığı “Bandırma’da 6. Ana Jet Üssü’nün Yapılış Süreci ve THY Seferleri (1949-1975)” adlı eser, üssün kuruluşundan THY uçuşlarına, NATO döneminden Erdek turizmine kadar birçok bilinmeyen ayrıntıyı ortaya koydu.
Tarih öğretmeni ve araştırmacı Hakan Çağatay, uzun yıllar süren çalışmasının ürünü olan “Bandırma’da 6. Ana Jet Üssü’nün Yapılış Süreci ve THY Seferleri (1949-1975)” adlı kitabını tanıttı. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nde hazırladığı yüksek lisans tezini yeni bilgi ve belgelerle geliştiren Çağatay, çalışmasını kitap haline getirerek kentin yakın tarihine önemli bir kaynak kazandırdı.
1995 yılından bu yana Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde tarih öğretmeni olarak görev yapan Çağatay, araştırmasının temelini Bandırma Hava Üssü’nün kuruluş süreci ile Türk Hava Yolları’nın Bandırma seferlerinin oluşturduğunu söyledi.
Çalışmaya başlamasında çocukluk yıllarında dinlediği bir anının etkili olduğunu belirten Çağatay, “Çocukluğumdan beri Bandırma Hava Üssü’nün ne zaman ve neden kurulduğunu merak ediyordum. Annem bana, bana hamileyken Türk Hava Yolları uçağıyla Bandırma’dan İstanbul’a 15 dakikada uçtuğunu anlatırdı. Bu hikâye bende iz bıraktı. Yüksek lisansa başlayınca da çalışılmamış bir konu seçmek istedim ve Bandırma Hava Üssü’nü araştırmaya başladım.” dedi.
Araştırma sürecinde askeri arşivlere ulaşmanın güçlük oluşturduğunu belirten Çağatay, ilerleyen yıllarda açılan arşivler, yeni belgeler ve tanıklıklar sayesinde kapsamlı bilgilere ulaştığını aktardı.
Kitapta yer alan en dikkat çekici başlıklardan biri de Bandırma Hava Üssü’nün stratejik kuruluş amacı oldu. Çağatay, “İkinci Dünya Savaşı sırasında İngilizler, Soğuk Savaş döneminde ise Amerikalılar Bandırma’yı stratejik bir üs olarak değerlendirdi. Asıl amaçlardan biri, olası bir savaşta Romanya’daki Ploieşti petrol sahalarına yönelik harekâtlarda Bandırma’nın kullanılabilmesiydi. Bunun karşılığında da Türkiye’ye önemli askeri destek sağlandı.” sözleriyle araştırmasının ulaştığı sonucu paylaştı. ABD Başkanı’nın Sovyetler Birliği liderine gönderdiği mektuplarda da Bandırma’nın stratejik önemine yer verildiğini belirtti.
Kitapta, 6. Hava Alayı’nın İzmir-Gaziemir’de kurulmasının ardından 1 Haziran 1943 tarihinin Bandırma Hava Üssü’nün fiili başlangıcı kabul edildiği, birliğin 1949 yılında Bandırma’ya taşınmasıyla resmi kuruluş sürecinin başladığı anlatıldı. 1951 yılında 6. Hava Üs Komutanlığı kuruldu, 1952 yılında ise F-84G Thunderjet jetlerinin gelişiyle birlik 6. Ana Jet Üssü adını aldı.
Çağatay, üssün kısa sürede Türkiye’nin hava savunmasının yanı sıra NATO görevlerinde de önemli rol üstlendiğini, uluslararası yarışmalarda özellikle İtalyan ekiplerini geride bırakarak dikkat çeken başarılara imza attığını söyledi.
Araştırmada, yabancı askeri personelin bölgeye gelişinin Bandırma ve özellikle Erdek’in sosyal ve ekonomik yaşamına etkileri de ele alındı. 1960’lı ve 1970’li yıllarda Almanya, Belçika ve Hollanda başta olmak üzere NATO ülkelerinden gelen askerlerin Erdek turizminin gelişmesine katkı sağladığı, bunun resmi raporlara da yansıdığı bilgisi paylaşıldı.
Çağatay, 1949-1975 dönemindeki Bandırma’nın bugünkünden oldukça farklı olduğunu belirterek, Zeki Müren’in kenti “küçük ve şirin bir kasaba” olarak tanımladığını, yabancı pilotlar ile Sovyet heyetlerinin anılarında da benzer değerlendirmelerin yer aldığını aktardı.
Bandırma Hava Üssü’nde tarifeli sivil uçuşların yeniden başlaması ihtimalini de değerlendiren Çağatay, özel şartlarda sivil kullanıma izin verilse de ekonomik nedenlerle düzenli seferlerin yeniden hayata geçirilmesinin zor olduğunu söyledi. Geçmişte gerçekleştirilen deniz uçağı denemelerinin ise maliyet ve hava şartları nedeniyle sürdürülemediğini hatırlattı.
Çalışmasının amacını özetleyen Çağatay, “Bandırma’da bir hava üssünün neden kurulduğunu ve THY seferlerinin niçin başlatıldığını araştırarak bu gelişmelerin kentin sosyal ve ekonomik hayatına etkilerini ortaya koymak istedik. Amacımız, unutulmaya yüz tutmuş bu önemli dönemi yeniden şehir hafızasına kazandırmak.” dedi.
Bandırma’nın havacılık geçmişini ayrıntılı belgelerle ele alan eser, kent tarihi ve havacılık alanında çalışma yapan araştırmacılar için kapsamlı bir başvuru kaynağı olma özelliği taşıyor.
HABER MERKEZİ